Швед Іна Анатольеўна – доктар філалагічных навук, Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна (бул. Касманаўтаў, 21, 224016, Брэст). E-mail: Shved_Inna@tut.by
В статье проводится функционально-семантический анализ крестьянских устных рассказов о Второй мировой войне и фашистской оккупации, записанных в 2009–2025 гг. на территории Брестской области. Выяснено, что в социокультурно регламентированном процессе повествования «детей войны» реальность нередко воспринимается через мифологически религиозную оптику и репрезентируется посредством соответствующих схем концептуализации и форм вернакулярного фольклора. Мифологизация и фольклоризация войны концептуально переплетает традиционные для крестьянской культуры мотивы, сюжеты, образы с народно-библейской топикой, включая эсхатологическую. Фольклорное моделирование образа иноземного врага включает его концептуализацию посредством зоодемонического кода и кода стихий, а также конструирование идеальной модели антиповедения: кощунство (разрушение храмов и инфантицид), использование нечеловеческого языка и пищи. Артикуляция драматических событий и коллизий войны с использованием кодов традиционной культуры, категорий, имманентных мифологическому и религиозному мышлению, вписывает опыт (в том числе переживания важнейших бытийных моментов жизни – рождения, смерти, разлуки и др.) рассказчика и его социальной группы в сферу аксиологии, этических норм и актуальных представлений о «своих» и «чужих» (и «своих чужих»), демонах, грехе и возмездии, Божьей каре, судьбе, роке, игре, «неслучайном совпадении», чудесном спасении «Народа, осененного Святым Духом» или отдельных его представителей. «Повествовательная партия» носителя фольклора, в частности, реализуемая в процессе диалога с собирателем на тему прошлого, часто организуется как особый пластичный, полифонический и полижанровый «гипертекст», который может включать в себя такие устоявшиеся/«классические» фольклорные формы, как легенды, предания, легенды-былички (рассказы о чудесах), эсхатологические предсказания, песни.
The article presents a functional-semantic analysis of oral narratives by peasants regarding
the Second World War and the fascist occupation, recorded between 2009 and 2025 in the Brest region. It is revealed that in the socioculturally regulated process of storytelling among the “children of war”, reality is often perceived through a mythological-religious lens and is represented through corresponding conceptualization schemes and forms of vernacular folklore. The mythologization and folklorization of war intricately intertwine traditional motifs, narratives, and images characteristic of peasant culture with folk-Biblical themes, including eschatological elements. The folkloric mode-ling of the image of the foreign enemy encompasses its conceptualization through a zoodemoniacal code and a code of elemental forces, as well as the construction of an ideal model of counter-behavior: sacrilege (the destruction of temples and infanticide), the use of inhuman language and food.
The articulation of dramatic events and conflicts of war through the use of codes of traditional culture, as well as categories inherent in mythological and religious thought, integrates the experiences (including the experiences of the most significant existential moments of life–birth, death, separation, etc.) of the narrator and their social group into the realm of axiology, ethical norms and current ideas about “us” and “them” (and “us and them”), demons, sin and retribution, God’s punishment, fate, destiny, game, “non-random coincidence”, the miraculous salvation of the “People, protected by the Holy Spirit” or its individual representatives.
The “narrative party” of the folklore bearer, particularly realized in the dialogue with the collector regarding the past, is often organized as a unique, plastic, polyphonic, and polygenre hypertext. This can encompass established or “classical” folklore forms such as legends, traditions, miracle tales, eschatological predictions, and songs.
Адоньева 2004 – Адоньева, С. Б. Прагматика фольклора / С. Б. Адоньева. – СПб. : Изд-во СПб. ун-та : Амфора, 2004. – 312 с.
Балашова – Балашова, А. Ф. Вещие сны в структуре устных рассказов о Великой Отечественной войне. [Электронны рэсурс]. / А. Ф. Балашова. – URL: https://www.elibrary.ru/download/elibrary_28409937_47633340.pdfс. (дата звароту: 06.12.2025).
Балашова – Балашова, А. Ф. Природные и метеорологические приметы войны / А. Ф. Балашова. – URL: https://www.ruthenia.ru/folklore/folklorelaboratory/balashova.htm (дата обращения: 06.12.2025).
Без срока давности 2022 – Без срока давности. Беларусь. Преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Брестская область : сб. архив. док. и материалов / сост. А. Р. Дюков,
В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]. – Мн. : НАРБ; М. : Фонд «Историческая память», 2022. – 484 с.
Белова 2013 – Белова, О. В. Легенды о войне: архетипы в современных фольклорных нарративах / О. В. Белова // Проблемы истории России. – Екатеринбург : Волот, 2013. – Вып. 10 :
Исторический источник и исторический контекст. – С. 227–235.
Белозорович 2004 – Белозорович, В. А. Западнобелорусская деревня в 1939–1953 годах /
В. А. Белозорович. – Гродно : ГрГУ, 2004. – 148 с.
Белянин, Закревская 2022 – Белянин С. В. «Ты будешь хлеб брать, а я буду палкой бить»: социальные функции нарративов о мародерстве / С. В. Белянин, Е. А. Закревская // Вестник РГГУ. Серия Литературоведение. Языкознание. Культурология. – 2022. – № 4, ч. 2. – С. 236–257. – DOI: 10.28995/2686-7249-2022-4-236-257.
Бутов 2020 – Бутов И. С. «Будзе законна вайна»: (белорусские материалы о предвестиях
Великой Отечественной войны) И. С. Бутов // Живая старина. – 2020. – № 2. – С. 48–50.
(Вайна 2023 – Вайна – трагедыя і памяць народа. Расказваюць сведкі падзей: зб. дыялект. тэкстаў) Нац. акад. навук Беларусі ; навук рэд. В. М. Курцова. – Мн. : Бел. навука, 2023. – 499 с.
Гулак 2020 – Гулак, Н. А. Аброчны рытуал «хаджэнне хлеба»: міфасемантыка і культурны кантэкст / Н. А. Гулак // Вес. Нац. акад. навук Беларусі. Сер. гуманіт. навук. – 2020. – Т. 65, № 4. – С. 467–475. – DOI: 10.29235/2524-2369-2020-65-4-467-475.
Гулак 2022 – Гулак, А. А. Беларускі ваенны фальклор: эвалюцыя, міфасемантыка, паэтыка / Н. А. Гулак. – Мн. : Рэсп. ін-т выш. шк., 2022. – 239 с.
Закревская 2023 – Закревская, Е. А. Фольклорные модели в устных историях об оккупации: сценарии нарративизации и способы комбинации мотивов / Е. А. Закревская // Фольклор: структура, типология, семиотика. – 2023. – Т. 6, № 2. – С. 69–96. – DOI: 10.28995/2658-5294-2023-6-2-69-96.
Закревская 2024 – Закревская Е. А. Сюжеты о добрых и «культурных» немцах в устных рассказах об оккупации / Е. А. Закревская // Культура славян и культура евреев: диалог, сходства, различия. Концепт границы в славянской и еврейской культурной традиции / отв. ред. О. В. Белова. – М., 2024. – С. 463–489. – DOI: 10.31168/2658-3356.2024.23.
Іванова 2018 – Іванова, В. Прамоўленая гісторыя: ХХ ст. у памяці жыхароў беларускай вёскі / В. Іванова – Мн. : Зміцер Колас, 2018. – 448 с.
Лобач 2013 – Лобач, У. А. Міф. Прастора. Чалавек : традыцыйны культурны ландшафт беларусаў у семіятычнай перспектыве / У. А. Лобач. – Мн. : Тэхналогія, 2013. – 510 с.
Лобач 2014 – Лобач, У. Феномен вайны ў міфапаэтычнай карціне свету беларусаў / У. Лобач // Беларускі фальклор.: матэрыялы і даследаванні : зб. навук. прац. Вып. 1 ; гал. рэд. Т. В. Валодзіна. – Мн. : Бел. навука, 2014. – С. 58–90.
Лобач 2016 – Лобач, В. Великая Отечественная война в воспоминаниях сельских жителей Витебщины (по материалам устной истории) / В. Лобач // Великая Отечественная война в зеркале народной речи и фольклора: Тексты. Исследования. Аудиоприложение / под общ. ред. Н. В. Большаковой ; сост.: Н. В.Большакова, М. И. Муратова, Г. И. Площук (ПсковГУ); В. А. Лобач (Полоцкий ГУ). – Псков : ЛОГОС, 2016. – С. 317–327.
Лобач 2020 – Лобач, У. А. 1941 год вачыма дзяцей і падлеткаў Віцебшчыны: антрапалагічны дыскурс ваеннай гісторыі / У. А. Лобач // Вестник Полоцкого государственного университета. Серия А. Гуманитарные науки. – 2020. – № 9. – С. 88–97.
Лобачевская 2010 – Лобачевская, О. А. Ритуал в повседневности войны (об архаической ритуальной практике в годы Второй мировой войны в Беларуси) / О. А. Лобачевская // Homo historicus 2009. – Гадавiк антрапалагiчнай гiсторыi. – Вiльня, 2010. – С. 38–53.
Малолетние заложники 2012 – Малолетние заложники войны: живые свидетельства Беларуси / сост.: Л. И. Щеникова, Г. И. Змушко; под ред. К. И. Козака. – Мн. : Логвинов И. П., 2012. – 264 с.
Матлин 2017 – Матлин, М. Г. Система мотивов в устных рассказах сельского населения Ульяновского Поволжья о голоде 1941–1945 гг. / М. Г. Матлин // Научный диалог. – 2017. – № 9. – С. 42–54. – DOI: 10.24224/2227-1295- 2017-9-42-54.
Мороз 2021. – Мороз, А. За что Гитлер не любил евреев: фольклорные версии истоков
Холокоста / А. Мороз. – Judaic-Slavic Journal. – № 2 (6), 2021. – С. 155–172. – DOI: 10.31168/2658-3364.2021.2.08.
Панченко 2013 – Панченко, А. А. Беглецы и доносчики: «военные нарративы» в современ-
ной новгородской деревне / А. А. Панченко // Русский политический фольклор: исследования и публикации. – М. : Новое изд-во, 2013. – URL: https://www.universalinternetlibrary.ru/book/68602/chitat_knigu.shtml (дата обращения: 23.07.2025).
Пасляваенная вёска 2024 – Пасляваенная вёска Паўночнай Беларусі ў дыскурсе вуснай гісторыі: зб. матэрыялаў экспед. Центра вусн. гісторыі і паляв. даслед. / склад., прадм. А. В. Сумко, У. Я. Аўсейчыка. – Наваполацк : Полац. дзярж. ун-т імя Еўфрасінні Полацкай, 2024. – 192 с.
Розенблат, Еленская, 2009 – Розенблат, Е., Еленская И. Память о Холокосте в Белоруссии. Стереотипы, мифы, табу / Еленская И., Розенблат, Е. // История, миф, фольклор в еврейской и славянской культурной традиции : сб. ст. / О. В. Белова (отв. ред.) – 2009. – Вып. 24. – С. 153–180.
Рыжакова – Рыжакова, С. И. Повествования о жизни – между жанром, методом и инструментом : тез. докл. – URL: https://www.ruthenia.ru/folklore/ryzhakova2.htm (дата обращения: 27.07.2025).
ТМКБ 2009 – Традыцыйная мастацкая культура беларусаў : 6 т. / ідэя і агул. рэдагаванне Т. Б. Варфаламеевай. – Мн. : Выш. шк., 2001–2013. – 2009. – Т. 4. Брэсцкае Палессе. Кн. 2. – 863 с.
Фядосік 2002 – Фядосік, А. С. Сказы, апавяданні / А. С. Фядосік // Народная проза /
К. П. Кабашнікаў, А. С. Фядосік, А. В. Цітавец; навук. рэд. А. С. Ліс. – Мн. : Бел. навука, 2002. – С. 504–515.
Швед 2021 – Швед, І. Прагматыка міфалагічных тэкстаў у беларускай фальклорнай традыцыі пачатку 2000-х гг. // Studia Białorutenistyczne. – 2021. – № 15. – Р. 107–131. – DOI:10.17951/sb.2021.15.107-131.
Швед 2024 – Швед, І. Фатаграфічны, рэліквійны і наратыўны медыумы праз прызму фаль-
кларыстыкі (на сучасным матэрыяле Берасцейшчыны) / І. Швед // Беларускі фальклор: ма-
тэрыялы і даследаванні: зб. навук. пр. – Мн. : Бел. навука, 2024. – Вып. 11. – С. 131–160. –
DOI: 10.29235/2411-2763-2024-11-131-160.
Штарева 2024 – Штарева, Т. Н. «Дети войны». Образ войны глазами детей / Т. Н. Штарева // Ученые записки Орловского государственного университета. – 2024. – № 3 (104). – 2024. –
C. 87–91. – DOI: 10.33979/19982720202410438791.
Шэйбак 2025 – Шэйбак, Н. «Память госпиталя. 1945 г.»: салдацкі песеннік Дзмітрыя Макарука / Н. Шэйбак // Беларускi фальклор : матэрыялы i даследаваннi : зб. навук. пр. – Мн. : Бел. навука, 2025. – Вып. 12. – С. 11–37. DOI: https://doi.org/10.29235/2411-2763-2025-12-11-37
Энгелькинг 2018 – Энгелькинг, А. Сказ полесского села, или О фольклоризации памяти о Второй мировой войне / А. Энгелькинг // Славяноведение. – 2018. – № 6. С. 27–46. –
DOI: 10.31857/S0869544X0001763-2.
Энгелькінг 2018а – Энгелькінг, Г. Паляшук дэгуманізаваны. Польскае стаўленне да Палесся ў святле міфа. З польскай пераклалі С. Русецкі і Т. Мармыш // Беларускі фальклор : матэрыялы і даследаванні : зб. навук. прац. – Мн. : Бел. навука, 2018. –Вып. 5. – С. 176–190.
Я з вогненнай вёскі…: зб. успам. / склад. А. Адамовіч, Я. Брыль, У. Калеснік. – Мн. : Маст. літ., 1983. – 437 с.
Engelking 2018 – Engelking, A. O antropologicznym (etnologicznym) opisie przeszłości. Prolegomena / A. Engelking // Kwartalnik historii kultury materialnej. – № 66 (2). – 2018. – P. 143–149.
Hajduk-Nijakowska 2016 – Hajduk-Nijakowska, J. Doświadczanie pamięci. Folklorystyczny kontekst opowieści wspomnieniowych / Janina Hajduk-Nijakowska. – Opole : Wyd-wo Uniw. Opolskiego, 2016. (Studia i Monografie). – 294 s.
Shved 2020 – Shved, I. Druga wojna światowa w ustnych opowieściah “dzieci wojennej Brześczyny” (według zapisόw z lat 2010–2018) / I. Shved // Dzieci i doświadczenie wojny. Wiek XX i XXI: materiały z konf. interdyscyplinarnej, Poznań, 19 wrzesnia 2019 r. / Academia muzyczna w Poznańiu ; red. M. Grzywacz, M. Okupnik. – Poznań : UAM, 2020. – S. 129–145.
Stahl 1989 – Stahl, D. S. Literary Folkloristics and the Personal Narrative / Dolby Sandra Stahl. – Bloomington : Indiana Univ. Press, 1989. – Pp. xi + 148.
Adon’yeva 2004 – Adon’yeva, S. B. Pragmatika fol’klora [Pragmatics of Folklore] / S. B. Ado-
n’yeva. – St. Petersburg : Izd-vo S.-Pb. un-ta : Amfora, 2004. – 312 p. [in Russian]
Balashova – Balashova, A. F. Veshchiye sny v strukture ustnykh rasskazov o Velikoy Otechestvennoy voyne [Prophetic dreams in the structure of oral stories about the Great Patriotic War] /A. F. Balashova. – URL: https://www.elibrary.ru/download/elibrary_28409937_47633340.pdf. (date
of access: 06.12.2025). [in Russian]
Balashova – Balashova, A. F. Prirodnyye i meteorologicheskiye primety voyny [Natural and meteorological signs of war] / A. F. Balashova. – URL: https://www.ruthenia.ru/folklore/folklorelaboratory/balashova.htm (date of access: 06.12.2025). [in Russian]
Bez sroka davnosti 2022 – Bez sroka davnosti. Belarus‘. Prestupleniya natsistov i ikh posobnikov protiv mirnogo naseleniya na okkupirovannoy territorii BSSR v gody Velikoy Otechestvennoy voyny. Brestskaya oblast’: sb. arkh. dok. i materialov [No statute of limitations. Belarus. Crimes of the Nazis and their accomplices against the civilian population in the occupied territory of the BSSR during the Great Patriotic War. Brest region. Collection of archival documents and materials] / comp. A. R. Dyukov, V. D. Selemenev (ed.) [et al.]. – Mn. : NARB ; M. : Fond «Istoricheskaya pamyat’», 2022. – 484 p. [in Russian]
Belova 2013 – Belova, O. V. Legendy o voyne: arkhetipy v sovremennykh fol’klornykh narrativakh [Legends of War: Archetypes in Modern Folklore Narratives] / O. V. Belova // Problemy istorii Rossii [Problems of Russian History]. – Yekaterinburg : Volot, 2013. – Iss. 10 : Istoricheskiy istochnik i istoricheskiy kontekst [Historical source and historical context]. – P. 227–235. [in Russian]
Belozorovich 2004 – Belozorovich, V. A. Zapadnobelorusskaya derevnya v 1939–1953 godakh [West Belarusian village in 1939–1953] / V. A. Belozorovich. – Grodno : GrGU, 2004. – 148 p. [in Russian]
Belyanin, Zakrevskaya 2022 – Belyanin, S. V. «Ty budesh’ khleb brat’, a ya budu palkoy bit’»: sotsial’nyye funktsii narrativov o maroderstve [«If you take the bread, I will beat you with a stick». Social functions of narratives about looting] / S. V. Belyanin, Ye. A. Zakrevskaya // Vestnik RGGU. Ser. Literaturovedeniye. Yazykoznaniye. Kul’turologiya [RSUH/RGGU Bulletin “Literary Theory. Linguistics. Cultural Studies”]. – 2022. – Iss. 4, Pt. 2. – P. 236–257. – DOI: 10.28995/2686-7249-2022-4-236-257. [in Russian]
Butov 2020 – Butov, I. S. «Budze zakonna vayna»: belorusskiye materialy o predvestiyakh Velikoy Otechestvennoy voyny [«There will definitely be a war»: Belarusian materials on the precursors of the Great Patriotic War] / I. S. Butov // Zhivaya starina. – 2020. – Iss. 2. – Р. 48–50 [in Russian]
Vajna 2023 – Vajna – trahiedyja i pamiać naroda. Raskazvajuć sviedki padziej [War – tragedy and memory of the people. Witnesses of the events tell: collection of dialectal texts] / Nac. akad. navuk Bielarusi ; ed. V. M. Kurcova. – Mn. : Biel. navuka, 2023. – 499 p. [in Belarusian]
Hulak 2020 – Hulak, N. A. Abročny rytual «chadžennie chlieba»: mifasiemantyka i kuĺturny kantekst [Servage ritual «bread walking»: mythosemantics and cultural context] / N. A. Hulak // Vies. Nac. akad. navuk Bielarusi. Sier. humanit. Navuk [Proceedings of the National academy of sciencesof Belarus. Humanitarian series]. – 2020. – T. 65. Iss. 4. – P. 467–475. – DOI: 10.29235/2524-2369-2020-65-4-467-475. [in Belarusian]
Hulak 2022 – Hulak, N. A. Bielaruski vajenny faĺklor: evaliucyja, mifasiemantyka, paetyka [Bela-
rusian military folklore: evolution, mythosemantics, poetics] / N. A. Hulak. – Mn. : Resp. in-t vyšejš. šk., 2022. – 239 p. [in Belarusian]
Zakrevskaya 2023 – Zakrevskaya, Ye. A. Fol’klornyye modeli v ustnykh istoriyakh ob okkupatsii: stsenarii narrativizatsii i sposoby kombinatsii motivov [Folk models in stories about the occupa-
tion during the Great Patriotic War. Narrativization scenarios and the ways of combining motifs] /Ye. A. Zakrevskaya // Fol’klor: struktura, tipologiya, semiotika [Folklore, Structure, Typology, Semiotics]. – 2023. – T. 6. Iss. 2. – P. 69–96. – DOI: 10.28995/2658-5294-2023-6-2-69-96. [in Russian]
Zakrevskaya 2024 – Zakrevskaya, Ye. A. Syuzhety o dobrykh i «kul’turnykh» nemtsakh v ustnykh rasskazakh ob okkupatsii [Plots About Kind and “Cultured” Germans in Oral Narratives About the Occupation] / Ye. A. Zakrevskaya // Kul’tura slavyan i kul’tura yevreyev: dialog, skhodstva, razlichiya. Kontsept granitsy v slavyanskoy i yevreyskoy kul’turnoy traditsii [Slavic & Jewish Cultures:Dialogue, Similarities, Differences. The Concept of Border in Slavic and Jewish Cultural Traditions] / ed. O. V. Belova. – M., 2024. – P. 463–489. – DOI: 10.31168/2658-3356.2024.23.
Ivanova 2018 – Ivanova, V. Pramoŭlienaja historyja: ХХ st. u pamiaci žycharoŭ bielaruskaj vioski [Spoken history: the 20th century in the memory of the inhabitants of the Belarusian village] /
V. Ivanova. – Mn. : Zmicier Kolas, 2018. – 448 p. [in Belarusian]
Lobač 2013 – Lobač, U. A. Mif. Prastora. Čalaviek : tradycyjny kuĺturny landšaft bielarusaŭ
u siemijatyčnaj pierspiektyvie [Myth. Space. Man: traditional cultural landscape of Belarusians in a semiotic perspective] / U. A. Lobač. – Mn. : Technalohija, 2013. – 510 p. [in Belarusian]
Lobač 2014 – Lobač, U. Fienomien vajny ŭ mifapaetyčnaj karcinie svietu bielarusaŭ [The phenomenon of war in the mythopoetic picture of the world of Belarusians] / U. Lobač // Bielaruski faĺklor: materyjaly i dasliedavanni. – Iss. 1. – Minsk : Bielarus. navuka, 2014. – P. 58–90. [in Belarusian]
Lobach 2016 – Lobach, V. Velikaya Otechestvennaya voyna v vospominaniyakh sel’skikh zhiteley Vitebshchiny (po materialam ustnoy istorii) [The Great Patriotic War in the Memories of Rural Residents of the Vitebsk Region (Based on Oral History)] / V. Lobach // Velikaya Otechestvennaya voĭna
v zerkale narodnoĭ rechi i fol’klora: Teksty. Issledovaniya. Audioprilozheniye [The Great Patriotic War in the Mirror of Popular Speech and Folklore] / ed. N. V. Bol’shakovoĭ; comp.: N. V. Bol’shakova, M. I. Muratova, G. I. Ploshchuk (PskovGU); V. A. Lobach (Polotskiy GU). – Pskov : LOGOS, 2016. –
P. 317–327. [in Russian]
Lobač 2020 – Lobač, U. A. 1941 hod vačyma dziaciej i padlietkaŭ Viciebščyny: antrapalahičny dyskurs vajennaj historyi [1941 through the eyes of children and adolescents of the Vitebsk region: anthropological discourse of military history] / U. A. Lobač // Vestnik Polotskogo gosudarstvennogo universiteta. Ser. A. Gumanitarnye nauki. – 2020. – No. 9. – P. 88–97. [in Belarusian]
Lobachevskaya 2010 – Lobachevskaya, O. A. Ritual v povsednevnosti voyny (ob arkhaicheskoy ritual’noy praktike v gody Vtoroy mirovoy voyny v Belarusi) [Ritual in the Everyday Life of War (on archaic ritual practice during the Second World War in Belarus)] / O. A. Lobachevskaya // Homo historicus 2009. – Gadavik antrapalagichnaĭ gistoryi [Homo historicus 2009. – The Annual of Antropological History]. – Vil’nya, 2010. – P. 38–53. [in Russian]
Maloletniye zalozhniki 2012 – Maloletniye zalozhniki voyny: zhivyye svidetel’stva Belarusi
[Underage Hostages of War: Living Testimonies of Belarus] / comp.: L. I. Shchenikova, G. I. Zmushko; ed. K. I. Kozaka. – Mn. : Logvinov I. P., 2012. – 264 p. [in Russian]
Matlin 2017 – Matlin, M. G. Sistema motivov v ustnykh rasskazakh sel’skogo naseleniya Ul’ya-
novskogo Povolzh’ya o golode 1941–1945 gg. [Motif System in Oral Narratives of Rural Population about Starvation in Ulyanovsk Volga Region in 1941–1945] / M. G. Matlin // Nauchnyy dialog. – 2017. – Iss. 9. – P. 42–54. – DOI: 10.24224/2227-1295- 2017-9-42-54. [in Russian]
Moroz 2021 – Moroz, A. Za chto Gitler ne lyubil yevreyev: fol’klornyye versii istokov Kholokosta [Why Hitler Disliked the Jews: Folklore Versions of the Origins of the Holocaust] / A. Moroz. – Judaic-Slavic Journal. – Iss. 2(6), 2021. – P. 155–172. – DOI: 10.31168/2658-3364.2021.2.08. [in Russian]
Panchenko 2013 – Panchenko, A. A. Begletsy i donoschiki: «voyennyye narrativy» v sovremennoy novgorodskoy derevne [Fugitives and informers: “war narratives” in the modern Novgorod village] / A. A. Panchenko // Russkiy politicheskiy fol’klor: issledovaniya i publikatsii [Russian political folklore: research and publications]. – Moscow : Novoye izdatel’stvo, 2013. – URL: https://www.universalinternetlibrary.ru/book/68602/chitat_knigu.shtml. (date of access: 23.07.2025). [in Russian]
Pasliavajennaja vioska 2024 – Pasliavajennaja vioska Paŭnočnaj Bielarusi ŭ dyskursie vusnaj historyi [Post-war village of Northern Belarus in the discourse of oral history]: Coll. of expedition materials of the Center for oral history and field research / comp., intro. A. V. Sumko, U. Jа. Aŭsiejčyk. – Navapolack : Polac. dziarž. un-t imia Jeŭfrasinni Polackaj, 2024. – 192 p. [in Belarusian]
Rozenblat, Yelenskaya 2009 – Rozenblat, Ye. Pamyat’ o Kholokoste v Belorussii. Stereotipy, mify, tabu [Memory of the Holocaust in Belarus. Stereotypes, myths, taboos] / Ye. Rozenblat, I. Yelenskaya // Istoriya, mif, fol’klor v yevreyskoy i slavyanskoy kul’turnoy traditsii [History, myth, folklore in the Jewish and Slavic cultural tradition] / O. V. Belova (ed.). – Iss. 24. – 2009. – P. 153–180. [in Russian]
Ryzhakova – Ryzhakova, S. I. Povestvovaniya o zhizni – mezhdu zhanrom, metodom i instrumentom [Narratives of life – between genre, method and instrument]: tezisy doklada / S. I. Ryzhakova. – URL: https://www.ruthenia.ru/folklore/ryzhakova2.htm (date of access: 27.07.2025). [in Russian]
TMKB 2009 – Tradycyjnaja mastackaja kuĺtura bielarusaŭ [Traditional artistic culture of Belaru sians] : in 6 vols. / idea and general ed. by T. B. Varfalamiejeva. – Minsk : Vyš. šk., 2001–2013. – 2009. – Vol. 4, book 2 : Bresckaje Paliessie [Brest Polesie]. – 863 p. [in Belarusian]
Fiadosik 2002 – Fiadosik, A. S. Skazy, apaviadanni [Tales, stories] / A. S. Fiadosik // Narodnaja proza [Folk prose] / K. P. Kabašnikaŭ, A. S. Fiadosik, A. V. Citaviec; ed. A. S. Lis. – Mn. : Biel. navuka, 2002. – P. 504–515. [in Belarusian]
Šejbak 2025 – Šejbak, N. «Pamia hospitalia. 1945 h.»: saldacki piesiennik Dzmitryja Makaruka [“Hospital memory. 1945”: a soldier’s songbook by Dmitry Makaruk] / N. Šejbak // Bielaruski falklor : materyjaly i dasliedavanni. – Mn. : Biel. navuka, 2025. – Iss. 12. – Р. 11–37. DOI: https://doi.org/ 10.29235/2411-2763-2025-12-11-37. [in Belarusian]
Shtareva 2024 – Shtareva, T. N. «Deti voyny». Obraz voyny glazami detey [“Children of War.” The Image of War through the Eyes of Children] / T. N. Shtareva // Uchenyye zapiski Orlovskogo gosudarstvennogo universiteta [Scientific notes of Orel State University]. – 2024. – Vol. 3, iss. 104. –
P. 87–91. – DOI: 10.33979/19982720202410438791. [in Russian]
Švied 2021 – Švied, I. Prahmatyka mifalahičnych tekstaŭ u bielaruskaj faĺklornaj tradycyi pačatku 2000-ch hh. [Pragmatists of Mythological Text in Belarusian Folklore Tradition of the Early 2000s.] / I. Švied // Studia Białorutenistyczne. – 2021. – Iss. 15. – Р. 107–131. – DOI:10.17951/sb.2021. 15.107-131. [in Belarusian]
Švied 2024 – Švied I. Fatahrafičny, relikvijny i naratyŭny miedyumy praz pryzmu faĺklarystyki (na sučasnym materyjalie Bieraciejščyny) / I. Švied // Bielaruski faĺklor: materyjaly i dasliedavanni. – Mn. : Biel. navuka, 2024. – Iss. 11. – P. 131–160. – DOI: 10.29235/2411-2763-2024-11-131-160. [in Belarusian]
Engelking 2018 – Engelking, A. Skaz polesskogo sela, ili O fol’klorizatsii pamyati o Vtoroy mirovoy voyne [The tale of a Polessia village, or on the folklorisation of the memory on world war] / A. Engelking // Slavyanovedeniye. – 2018. – № 6. – P. 27–46. – DOI: 10.31857/S0869544X0001763-2. [in Russian]
Engelking 2018a – Engelking H. Paliašuk dehumanizavany. Poĺskaje staŭliennie da Paliessia
ŭ sviatlie mifa [«Poleshuk» dehumanised. The Polish-Polesian relations through the lens of a myth].
Z poĺskaj pieraklali S. Rusiecki i T. Marmyš / H. Engelking // Bielaruski faĺklor: materyjaly i dasliedavanni. – Mn. : Biel. navuka, 2018. – Iss. 5. – P. 176–190. [in Belarusian]
Hajduk-Nijakowska 2016 – Hajduk-Nijakowska, J. Doświadczanie pamięci. Folklorystyczny kontekst opowieści wspomnieniowych / Janina Hajduk-Nijakowska. – Opole : Wyd-wo Uniw. Opolskiego, 2016. (Studia i Monografie). – 294 p.
Shved 2020 – Shved, I. Druga wojna światowa w ustnych opowieściah “dzieci wojennej Brześczyny” (według zapisόw z lat 2010–2018) / I. Shved // Dzieci i doświadczenie wojny. Wiek XX i XXI: materiały z konf. interdyscyplinarnej, Poznań, 19 wrzesnia 2019 r. / Academia muzyczna w Poznańiu ; ed. M. Grzywacz, M. Okupnik. – Poznań : UAM, 2020. – P. 129–145.
Stahl 1989 – Stahl, D. S. Literary Folkloristics and the Personal Narrative / Dolby Sandra Stahl. – Bloomington : Indiana Univ. Press, 1989. – Pp. xi + 148.
Выкладчык: Уладзімір Лобач
Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў
Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.
Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі
Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў
Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.
Каментароў — 0
Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.